Namaz, dinin direği ve müminin miracıdır. Kıldığımız namazların sahih (geçerli) olması, ibadetimizin kabulü açısından büyük önem taşır. Bu sebeple, namazı bozan ve yeniden eda edilmesini, kılınmasını gerektiren belli başlı halleri burada bir kez daha yazmakta fayda gördüm.

İşte adım adım namazı sakatlayan ve yeniden kılınmasını gerektiren durumlar:

1. Namazda İken Konuşmak

İster yanılarak olsun ister unutarak, ister uykulu/uyuklayarak olsun; az veya çok her türlü konuşma namazı bozar.

2. Namazda Bir Şey Yiyip İçmek

Namazda iken ağza dışarıdan susam tanesi kadar küçük bir şey bile alınıp yutulsa namaz bozulur. Dişler arasında kalmış olan nohut büyüklüğündeki bir yemek artığını yutmak da namazı bozar. Ayrıca sakız gibi bir şeyi ağza alıp yutmadan gevelemek ve çiğnemek de namazı bozucu bir haldir. Namazdan önce yenen tatlının tadının boğazda hissedilmesinde ise bir beis (sakınca) yoktur.

3. Kendi İşiteceği Kadar Gülmek

Yanındakiler işitecek kadar gülmek namazla birlikte abdesti de bozar. Sadece kendi duyacağı kadar gülmek ise namazı bozar. Tebessüm etmenin ise namaza bir zararı yoktur.

4. Kıbleden Göğsünü Çevirmek

Namaz esnasında göğsü kıble yönünden çevirmek namazı hükümsüz kılar.

5. Selam Vermek veya Almak

Namazda iken dışarıdakilere selam vermek veya verilen selamı almak, yanılarak yapılmış olsa dahi namazı bozar.

6. Amel-i Kesir (Dışarıdan Bakana Namazda Değilmiş İzlenimi Vermek)

Namazda iken, dıştan bakan birisine göre kesinlikle namazda olmadığı intibaını verecek şekilde bir işle meşgul olmak namazı bozar. Örneğin; tarakla başını taramak gibi. Buna fıkıh ilminde "amel-i kesir" adı verilir (namaza mani olan çok iş).

Not: Dıştan birisi namaz kılan birine bakınca namaz kılıp kılmadığında şüphe uyandıran, kesin bir kanaat vermeyen hareketler ise namazı bozmaz. Bu hareketlere de "amel-i kalil" (az iş, namaza mani olmayan iş) denir.

7. Dünya İşleri İçin Sesli İnlemek veya Ağlamak

Dünyaya ait bir işi hatırlayarak sesli olarak veya ağrı, sızı ve bezginlik nedeniyle "ah, of" diyerek sesli sesli inlemek namazı bozar. Ancak ağlamak Cennet veya Cehennemi hatırlamak sebebiyle meydana gelmişse, huşudan ileri geldiği için namazı bozmaz.

Hadis-i şerifte şöyle buyrulmuştur:

"Cenab-ı Hakk'a, ağlayarak itaat eden, gülerek Cennete dahil olur ve gülerek günah işleyen ağlayarak Cehenneme girer."

(Feyzü'l-Kadir 6/48, Hadis No: 8382; Haşiyetü't-Tahtavi şerhu Nuru'l-İzah I/328)

8. Zorla Öksürmek

Öksürüğü yok iken zorla öksürmeye çalışmak ve boğazı hırıldatmak namazı bozar.

9. Üflemek

Mum, lamba veya benzeri bir şeyi üflemek namazı sakatlar.

10. Aksırana "Yerhamükellah" Demek

Namazda aksıran birine "Yerhamükellah" demek namazı bozar.

11. Cevap Maksadıyla Ayet Okumak

Birine bir soru karşılığında cevap vermek maksadıyla ayet okumak namazı bozar.

12. Haberlere Karşılık Söz Söylemek

Kötü bir haber işittiğinde "İnna lillah" (İnna lillahi ve inna ileyhi raciun), iyi bir haber işittiğinde "Elhamdülillah" demek. Bütün bunlar namazda masivadan ve dış alemden alakayı kesmeye zıt olan şeylerdir.

13. Teyemmümlü Kimsenin Suyu Görmesi

Teyemmümle namaza duran kimsenin namaz içerisinde iken suyu görmesi namazı bozar.

14. Sabah Namazında Güneşin Doğması

Sabah namazını kılarken güneşin doğması namazı bozar. Bazılarına göre güneş doğarken kılınan namaz bozulmaz, nafile namaza döner; sabah namazı ise kazaya kalmış olur. Şafii mezhebine göre ise güneş doğarken kılınmakta olan sabah namazı sahihtir, fasit olmaz.

15. Mesh Süresinin Dolması

Mest üzerine yapılan meshin müddeti namaz eda edilirken dolarsa namaz bozulur.

16. Ayeti Yanlış Okuyarak Manayı Bozmak

Kıraat esnasında ayeti manasını bozacak derecede yanlış okumak namazı bozar.

17. Erkekle Kadının Yan Yana Durması (Mühazat-ı Nisa)

Erkekle kadının yan yana bir hizada durması belirli şartlarda namazı bozar. Bu durumun namazı bozması için erkekle kadının kıldıkları namazın müşterek olması şarttır. Müştereklik de ya ikisinin de aynı imama uyması ya da kadının hizasında durduğu erkeğe uyması şeklinde olur.

Bu sebeple camilerimizde kadınlar arkadaki saflarda dururlar, erkeklerin önünde veya hizasında bulunmazlar. Namazda kadın erkeğin önüne veya yanına durursa sadece erkeğin namazı bozulur. Kadın hizasında durduğu erkeğe uymuşsa, o takdirde ikisinin de namazı bozulur. Kadın ve erkek ayrı ayrı kendi başlarına namaz kılıyorlarsa, aynı hizada olmalarının veya kadının önde olmasının namaza hiçbir maniliği yoktur.

18. Mushafa Bakarak Okumak

Farz namazlarda zamm-ı sureyi Mushafa bakarak okumak namazı bozar.

19. İmamdan Önce Rüknü Yapmak

İmama uymuş bir kimsenin namazın bir rüknünü imamdan önce yapması (örneğin imamdan önce rükua gitmek veya rükudan kalkmak) namazı bozar.

20. Kıraati Bozuk Kimseleri İmam Yapmak

Kıraati, okuyuşu bozuk kimselere uymak namazı zedeler/bozar.

21. Abdestin Bozulması

Namazda iken abdesti bozan hallerden birini yaşamak namazı da bozar.

22. Bayılmak veya Uyumak

Namaz esnasında bayılmak ya da uyumak namazı bozar.

Namazı Bozmayan Hallere Dair Özel Durumlar

Kalbe Gelen Vesveseler: Kalbe ihtiyarsız gelen vesveseler, kuruntular ve çirkin hayaller namazı bozmaz.

Kaşınmak: Bir kimse namazda vücudunu bir kere veya üst üste iki kere veya başka başka rekatlarda birer veya ikişer kere kaşırsa namazı bozulur. Fakat bir rekat içinde birbiri ardına üç kere kaşınacak olursa namaz bozulur.

Önünden Geçilmesi: Namaz kılınan secde yerinden bir kimsenin geçmesi ile namaz bozulmaz (Havz-ı kebir kabul edilir). Ancak geçen kimse günahkar olur. Namaz kılanın önünden geçmenin günah olduğu yer; büyük camilerde ve açık arazilerde namaz kılanın ayaklarından itibaren secde ettiği yere kadar olan kısımdır. Küçük camilerde ise namaz kılanla önünden geçen arasında direk veya insan gibi bir engel bulunmazsa, nereden geçilirse geçilsin mekruh olur. Esasen namaz kılan kimsenin, önünden geçilme ihtimali varsa bir sütre edinmesi sünnettir.

İmama Hatırlatma (Feth-i Kıraat)

İmam kıraatte yanılırsa veya takılırsa ona doğrusunu hatırlatmak (feth-i kıraat) caizdir.

Nitekim Resûl-i Ekrem (S.A.V.) Efendimiz bir namaz kıldırdığı esnada Mü'minûn Suresini okurken bir kelimeyi atlamışlardı. Namazdan sonra:

"İçinizde Übey b. Ka'b (r.a.) yok muydu?" diye sordular.

Übey b. Ka'b (r.a.), ashabın hıfzı ve kıraati en kuvvetli olanıydı. Übey (r.a.) orada olduğunu ifade edince, Peygamber Efendimiz (S.A.V.):

"Bana fetih etmeli (hatırlatmalı) değil miydin?" buyurmuşlardı.