Saat sabahın altısı. Soğuk su, ucuz sabun ve aceleyle giyilen o aynı tulum... Bir asgari ücretli mutfağa girer. Tezgâhın üstünde bir hesap makinesi yoktur ama zihninde her gün aynı çarpım tablosu döner durur: Maaş günü ne zaman? Kira nasıl ödenecek? Faturalara ne kadar ayrılacak?

Eşi hâlâ uykudadır; iki çocuğunun nefesini dinler, sonra sessizce kapıyı çeker. Otobüs durağına yürürken cebindeki telefonun ekranında o beklenen haber başlığı parlar: “2026 Asgari Ücreti 28 bin 75 TL olarak belirlendi.” Adam acı acı gülümser. Çünkü o, bu rakamın gerçek hayatta ne anlama geldiğini o kararı verenlerden çok daha iyi bilmektedir.

Aynı saatlerde, Ankara’da klimalı bir salon... Masa uzun, cilalı; üzerinde su şişeleri ve kalın dosyalar. Masanın etrafında on beş kişi: Beşi devlet, beşi işveren, beşi işçi sendikası temsilcisi. Birinin kolundaki pahalı saat parlıyor, diğerinin cebinde makam aracının anahtarı duruyor. Havada enflasyon sepeti, refah payı, rekabet gücü gibi süslü kelimeler uçuşuyor. Kimse acele etmiyor çünkü hiçbirinin akşam eve döndüğünde bu rakamla yüzleşmek, bu rakamla hayatta kalmak gibi bir derdi yok.

İki farklı sahne, aynı ülke, aynı an. Biri kararı yazıyor, diğeri o kararın bedelini yaşıyor. Gelin, o iki sahne arasındaki uçurumu ve bu mesafenin arkasındaki acımasız aritmetiği masaya yatıralım.

Rakamların Dili: Asgari Ücret ve Açlık Sınırı Tablosu

TÜRK-İŞ’in Haziran 2026 verileri tüm çıplaklığıyla önümüzde duruyor. Gerçekleri inkar etmenin mümkün olmadığı o tablo şöyle:

Asgari ücretle çalışan bu adamın eşi çalışmıyor. İki çocukları var; biri henüz okul çağında değil ve kreş masrafı zaten maaşın üçte birini yutuyor. Yani haneye giren tek gelir 28.075 TL.

Sadece mutfak masrafını, yani tabaktaki yemeği ifade eden açlık sınırı ise 35.759 TL. Daha sofraya oturmadan, adamın bütçesi 7.684 TL açık veriyor. Üstelik bu açığın içinde kira yok, elektrik, su, doğalgaz, ulaşım, eğitim ve sağlık harcamaları yok. Sadece hayatta kalmak, sadece nefes almak var.

Yoksulluk sınırına baktığımızda ise tablo çok daha acımasız: 116.478 TL. Bir asgari ücretlinin maaşı, insan onuruna yaraşır bir yaşam maliyetinin yalnızca %24'üne denk geliyor. Peki geri kalan dörtte üç nereden karşılanacak?

• Kredi kartı borçlarıyla,

• Tüketici kredileriyle,

• Ek işlerle,

• Veya haftada bir gün et yiyerek, meyveyi bayramdan bayrama görerek, aynı kışlık montu üç yıl giyerek yapılan eksiltmelerle...

Bu bir "geçinme" hâli değil; bu, açıkça eksiltilmiş hayatta kalma sanatıdır.

Mağarada Yaşamak ve "Temsil" Paradoksu

Devlet, resmi verilerle her ay bir ailenin "ölmeden beslenme" maliyetini ilan ediyor. Ancak milyonlarca hanenin tek geliri olan asgari ücret, bu sınırın çok altında kalıyor. TÜRK-İŞ bile "Bu rakamı maaş olarak okumayın" derken, devlet asgari ücreti bu sınırın bile altında belirliyor.

Peki, bu aritmetiği kim kuruyor? Asgari Ücret Tespit Komisyonu.

Masada oturan bürokratın maaşı farklı bir skalada, işveren temsilcisi zaten sermaye sınıfının sözcüsü. "İşçiyi temsil eden" sendika temsilcisi bile ortalama bir işçinin günlük yaşam mücadelesinden çok uzakta. Yani kararı verenler, kararın sonucunu kendi hayatlarında tecrübe etmiyorlar.

Görünmeyen Maliye ve Vergi Yükü

Asgari ücretli bir işçi markete gittiğinde faturasındaki KDV’nin tamamını öder; istisnası yoktur. Maaşından SGK ve gelir vergisi kesintisi doğrudan ve peşin yapılır. Bordrosunda gördüğü net rakam neyse, hayattaki tek gerçeği odur.

Buna karşılık üst gelir grupları ve sermaye sahipleri için işleyen bambaşka bir "maliye labirenti" vardır:

• Şirket araçları "temsil gideri" olarak vergiden düşülür.

• Yatırımlar amortisman yoluyla yıllara yayılıp vergi matrahından indirilir.

• Tatiller ve bazı kişisel harcamalar bile kılıfına uydurulup kurumsal gider yazılabilir.

Bir tarafta hiçbir esneme payı bırakmayan dümdüz bir kesinti sistemi; diğer tarafta istisnalar, teşvikler ve indirimlerle dolu bir labirent.

Kayıp Terazi ve İlahi Adalet

İki ayrı maliye dili, iki ayrı Türkiye... Tüm bunlar yaşanırken, kadim metinler bize adalet ve rızık konusunda net ölçüler sunar. Kur’an’da rızık meselesi sadece bireysel bir çaba değil, toplumsal bir adalet ölçüsü olarak vurgulanır:

وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ

"Mallarında, isteyen ve mahrum olan için bir hak vardır."

(Zârîyât Suresi, 19. Ayet)

Buradaki "mahrum" tam da asgari ücretliyi tarif eder; çalışmayan değil, çalıştığı hâlde hakkına ulaşamayanı. Adalet ise teraziyi doğru tutmaktır:

وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ

"Tartıyı adaletle tutun ve teraziyi eksik tutmayın."

(Rahmân Suresi, 9. Ayet)

Bugün terazinin bir kefesi kasıtlı ya da kasıtsız eksik tutuluyor. Mutfaktaki adam sabırla, her ay eksilen sofrasıyla sınanırken; o masada oturanlar kul hakkıyla, teraziyi adaletle kullanıp kullanmadıklarıyla sınanıyor. Ve inanıyoruz ki, bu dünyada eksik tartılan her şey, bir gün o büyük terazide yeniden ve tam olarak tartılacak.

Sahneler Kesişirken

Komisyon toplantısı biter, herkes makam aracına dağılır. Mutfaktaki kadın akşam yemeği telaşındadır. Çocuklardan biri boynu bükük bir şekilde, "Baba, bugün okulda gezi vardı ama param yetmediği için gidemedim" der. Adam susar, sadece başını çevirir. Rakamlar zaten söylenecek her şeyi söylemiştir.

Bu hane, Türkiye'nin istisnası değil, ta kendisidir. Soru artık açlık sınırının kaç TL olduğu değildir. Soru şudur: Bu kayıp terazi bir gün bu dünyada yeniden dengesini bulacak mı, yoksa bu büyük hesaplaşma öte tarafa mı kalacak?