Konumuz, Şafii ve Hanefi mezhebine göre abdestin Farzları ve abdesti bozan şeyler. Ayreten Şafii ve Hanefi mezhebi arasındaki farklıklardan oluşan bilgilerdir.

Mekke Dönemi (Miraç Gecesi): Namazın farz kılındığı Miraç gecesinde Hz. Cebrail, Peygamber Efendimiz'e abdest almayı da öğretmiş ve o zamandan itibaren Müslümanlar namazı abdestli kılmaya başlamıştır.

Allah Teâlâ Abdest hakında kuranı kerimde şöyle bildirilmişrtir:
"Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi (kollarınızı), başlarınızı meshedip topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın(Maide Suresi ayet 6)

Ayetteki farz sırasını gösteren hadis-i şerif şöyledir:

Hz. Osman (r.a.) abdest suyu istemiş ve Peygamber Efendimiz’in nasıl abdest aldığını şöyle tarif etmiştir:"...Sonra yüzünü üç kere yıkadı. Sonra sağ elini dirseğe kadar üç kere yıkadı, sonra sol elini de aynı şekilde yıkadı.

Sonra başını meshetti. Sonra sağ ayağını topuklara kadar üç kere yıkadı, sonra sol ayağını da aynı şekilde yıkadı. En sonunda şöyle dedi: 'Kim benim şu abdestim gibi abdest alır, sonra aklından bir şey geçirmeyerek iki rekat namaz kılarsa, geçmiş günahları bağışlanır.'" (Buhârî, Vudû' 24; Müslim, Tahâret 3)

Farz Olan Bölgelerin Eksiksiz Yıkanması Hakkında Hadisler

Hz. Peygamber, abdest alırken topuklarında kuru yer kalan kişileri uyararak şöyle buyurmuştur: "O topukların ateşte çekeceği var!" (Buhârî, İlim 3; Müslim, Tahâret 25)

Efendimiz abdestin tam yapılmasını emrederek şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz ki benim ümmetim, kıyamet gününde abdest izlerinden dolayı yüzleri, elleri ve ayakları nurlu (parlak) olarak çağrılacaklardır. Kim bu parlaklığını artırmak isterse abdestini eksiksiz alsın." (Buhârî, Vudû' 3; Müslim, Tahâret 35)

????Şafii mezhebine göre;
Abdestin Farzları (6 Tane)Şafi mezhebine göre abdestin farzları şunlardır:

1-Niyet etmek:
Yüzü yıkarken kalben abdestsizliği kaldırmaya niyet etmek farzdır (dili ile söylemek sünnettir).

2-Yüzü yıkamak:
Alnın saç bitiminden çene altına ve iki kulak memesine kadar olan kısmı yıkamaktır.

3-Kolları dirseklerle beraber yıkamak: Eller ve kollar dirsekler dahil olmak üzere yıkanır.

4-Başın bir kısmını mesh etmek:
Başın en azından küçük bir kısmına ıslaklık ulaştırmak yeterlidir.

5-Ayakları topuklarla beraber yıkamak: Ayaklar aşık kemikleri (topuklar) dahil yıkanır.

6-Tertip (Sıraya uymak):
Yüz, eller/kollar, baş ve ayaklar sırasıyla bu düzen içinde yıkanmalıdır.Muvalat (Ara vermemek): Bir azayı yıkayıp kurumasına izin vermeden hemen diğerini yıkamak gerekir.

????Şâfiî fıkhında kaynaklarda geçen başlıca abdest sünnetleri şunlardır:

1• Besmele çekmek: Abdeste başlarken "Bismillâh" demek (en kâmil şekliyle Eûzü-Besmele çekmek).
2• Elleri yıkamak: Abdest almaya başlamadan önce elleri bileklere kadar üç defa yıkamak.
3• Misvak kullanmak: Ağız temizliği için misvak kullanmak.

4• Mazmaza (Ağzı yıkamak): Ağza üç defa su alıp çalkalamak.
5• İstinşak (Burnu yıkamak): Buruna üç defa su çekmek.
6• Suyu abartmamak ve israf etmemek: Suyu normal ölçüde kullanmak.

7• Sakalı hilâllemek: Sık sakalları parmaklarla (altından veya kenarından) aralamak.
8• Parmakları aralamak: El ve ayak parmaklarının arasını birbirine sokarak hilâllemek (yıkamak).
9• Tekrarlamak (Üçer defa yıkamak): Farz ve sünnet olan azaları üçer defa yıkamak.

10• Sağdan başlamak: Elleri ve ayakları yıkarken önce sağ uzuvdan başlamak.
11• Ovmak (Delk): Yıkanan uzuvları ellerle iyice ovmak.
12• Müvâlât (Ara vermemek): Abdest azalarını yıkarken ara vermeden, biri kurumadan diğerini peş peşe yıkamak.
13• Kulakları meshetmek: Başın meshinden sonra kulakların hem içini hem de dışını yeni bir suyla meshetmek.

14• Başın tamamını meshetmek: Farzda başın en az bir kısmını mesh etmek yeterli olsa da, başın tümünü (her tarafını) meshetmek sünnettir.
15.Kurulanmamak.
16.kıbleye doğru oturup abdest almak.

17.Suda iktisat edip fazla kullanmamak.
18.suyu yüzüne çarpmamak
19.iki rekat abdest namazı kılmak.

????Şafii Mezhebinde Abdesti Bozan Durumlar:

1-İki yoldan bir şey çıkması:
İdrar, büyük abdest, yel, mezi ve vedi abdesti bozar (meni gusül gerektirir).

2-Aklın örtülmesi:
Uyku (oturarak hafif uyku hariç), baygınlık veya delilik halleri.

3-Tenlerin teması:
Aralarında evlilik bağı olsun veya olmasın, yabancı bir kadınla erkek teninin (ölü dahi olsa) birbirine değmesi.

4-Avret yerine dokunmak:
İnsanın kendi ön veya arka avret yerine elinin ayası (içi) ile dokunması.

????Hanefi mezhebine göre;
Hanefi mezhebine göre abdestin farzları 4 tanedir:

Bu farzlar Kur'an-ı Kerim'deki Maide Suresi'nin 6. ayetine dayanır ve şunlardır:

1-Yüzü bir kere yıkamak:
Alındaki saç bitiminden çene altına, kulak yumuşaklarından diğer kulak yumuşağına kadar olan bölgeyi yıkamak.

2-Kolları dirseklerle beraber bir kere yıkamak:
Elleri ve kolları dirsek kemikleri de dahil olmak üzere yıkamak.

3-Başın dörtte birini (1/4) mesh etmek: Islak eli başın en az dörtte birlik kısmına sürmek.

4-Ayakları topuklarla beraber bir kere yıkamak:
Ayakları aşık kemikleri (iki yandaki şişkin topuk kemikleri) dahil olmak üzere yıkamak.
Hanefi mezhebinde niyet etmek, sıraya uymak (tertip) veya ara vermeden yıkamak (muvalat) farz değil, sünnettir.

????Hanefî mezhebine göre abdestin sünnetleri :

Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) devamlı olarak yaptığı, ancak terk edilmesinde dince bir ceza bulunmayan ve abdestin sevabını artıran amellerdir.
Hanefî fıkhına göre abdestin başlıca sünnetleri şunlardır:

1• Niyet etmek: Abdeste başlarken içten niyet etmek.
2• Besmele çekmek: Abdeste başlarken "Bismillah" demek.
3• Elleri yıkamak: Abdestin başında elleri bileklere kadar üç defa yıkamak.

4• Misvak kullanmak: Ağzı suyla çalkalamadan önce misvak (veya fırça, parmak) kullanmak.
5• Mazmaza (Ağzı yıkamak): Ağza üç defa su alıp her defasında çalkalayarak dökmek (oruçlu değilken mübalağa yapmak sünnettir).
6• İstinşak (Burnu yıkamak): Buruna üç defa sağ elle su çekip sol elle sümkürmek (oruçlu değilken mübalağa yapmak sünnettir).

7• Tertibe uymak: Ayetteki sıraya göre abdest almak (önce yüzü, sonra kolları yıkamak, başı meshetmek ve ayakları yıkamak).
8• Sağdan başlamak: Çift organları yıkarken önce sağ organdan başlamak.
9• Üçer defa yıkamak: Yıkanması gereken azaları üçer defa yıkamak.

10• Ellerle ve ayaklarla başlamak: Elleri ve ayakları yıkarken parmak uçlarından başlamak.
11• Sakalı hilâllemek: Sık sakalı olanların, parmaklarını sakalın altından yukarı doğru geçirerek aralaması.
12• Parmakları aralamak: El ve ayak parmaklarının arasını (hilâlleyerek) yıkamak.

13• Başın tamamını meshetmek: Başın tamamını tek bir suyla kaplayacak şekilde (kaplama mesh) meshetmek.
14• Kulakları meshetmek: Başın meshiyle alınan aynı suyla kulakların içini ve arkasını meshetmek.
15• Boynu meshetmek: Kulaklarla birlikte boynu da parmakların arkasıyla meshetmek (boğazı meshetmek ise mekruhtur).

16• Müvâlât (Peş peşe yapmak): Bir uzuv kurumadan diğerini yıkamak, arayı açmamak.
17• Ovmak (Delk): Yıkanan uzuvları el ile iyice ovmak.

????Hanefi Mezhebinde Abdesti Bozan Durumlar:

1-Ön ve arkadan çıkan şeyler:
İdrar, dışkı, yel (gaz), meni, mezi, vedi gibi sıvı veya gazların çıkması.

2-Vücuttan kan, irin veya sarı su çıkması:
Çıkan sıvının yaranın veya çıktığı yerin dışına taşması, yani akması gerekir (iğne ucu kadar kalıp akmayan kan bozmaz).

3-Ağız dolusu kusmak:
Safra, yemek veya kanın ağız dolusu (gelmesi engellenemeyecek şekilde) kusulması.

4-Uyumak:
Yan yatarak, arkaya yaslanarak veya bağdaş kurarak, yani oturağın yer ile teması kesilecek şekilde tamamen gevşeyerek uyumak.

5-Namazda sesli gülmek:
Rükulu ve secdeli namazlarda, yanındaki kişinin duyabileceği kadar yüksek sesle (kahkaha ile) gülmek hem namazı hem abdesti bozar.

6-Aklın örtülmesi:
Bayılma, delirme, sarhoşluk veya uyuşturucu maddelerin etkisiyle bilincin yitirilmesi.

7-Cinsel temas (Mübaşeret-i fahişe): Erkek ve kadının tenlerinin arada hiçbir engel olmadan şehvetle birbirine dokunması.

????Şafii ve Hanefi mezhebi arasındaki farklıklar:

Şafii ile Hanefi mezhebi arasındaki abdest konusundaki temel farklar, ibadetin geçerlilik şartlarını (farzlarını) ve abdesti bozan durumları doğrudan etkiler. İki mezhep arasındaki diğer önemli farklar şunlardır:

1. Niyet ve Besmele Farkı.
-Şafii:Niyet etmek farzdır. Niyetin, yüz yıkanırken kalpten yapılması gerekir.

-Hanefi:Niyet etmek sünnettir. Niyet edilmeden suya girilse veya yağmurda ıslanılsa bile abdest geçerli sayılır.

2. Başın Mesh Edilme Miktarı.
-Şafii:Başın üzerindeki saçlardan veya deriden birkaç saç teli kadar çok küçük bir kısmın ıslanması mesh için yeterlidir.

-Hanefi:Başın en az dörtte birinin (1/4) mesh edilmesi farzdır.

3. Sıralama ve Akıcılık (Tertip ve Muvalat).
-Şafii: Abdest azalarını sırasıyla yıkamak (tertip) farzdır. Bir aza kurumadan diğerini yıkamak (muvalat) ise güçlü bir sünnettir (bazı Şafii alimlerine göre vaciptir).

-Hanefi: Sıralamaya uymak ve ara vermeden yıkamak farz değil, sünnettir. Sıra karıştırılsa da abdest geçerlidir.

4. Kadın Tenine Dokunmak.
-Şafii: Aralarında nikah düşen (mahrem olmayan) bir kadın ve erkeğin tenlerinin birbirine değmesi, şehvet olmasa bile her ikisinin de abdestini bozar.

-Hanefi: Sadece dokunmakla abdest bozulmaz. Abdestin bozulması için dokunmanın fahiş şehvet (aşırı cinsel uyarılma) boyutuna ulaşması gerekir.

5. Kan ve Kusma Durumu.
-Şafii: Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin çıkması veya kusmak abdesti asla bozmaz.

-Hanefi: Vücuttan çıkan kan çıktığı yerin dışına taşarsa veya ağız dolusu kusulursa abdest bozulur.

6. Avret Yerine Dokunma.
-Şafii: Kendi veya başkasının ön/arka avret yerine elin içiyle (ayasıyla) aracısız dokunmak abdesti bozar.

-Hanefi: Avret yerine dokunmak abdesti bozmaz.

7. Namazda Gülmek.
-Şafii: Namaz kılarken sesli gülmek namazı bozsa da abdesti bozmaz.

-Hanefi: Rükulu ve secdeli bir namazda yanındakinin duyacağı kadar sesli gülmek hem namazı hem de abdesti bozar.

8. Abdest Suyu ve Kullanılmış Su (Müstamel).
-Şafii: Abdest alırken uzuvlardan dökülen su (müstamel su) temizdir ancak temizleyici değildir; bu suyla tekrar abdest alınamaz.

-Hanefi: Müstamel suyun hükmü konusunda farklı görüşler olmakla birlikte, genel olarak temiz kabul edilir ancak Şafii'de olduğu gibi ibadette tekrar kullanımı caiz görülmez; Şafii mezhebi bu konuda çok daha titiz kurallara (kulleteyn miktarı vb.) sahiptir.

????Abdestsiz haram olan şeyler:

Abdestsiz olarak yapılması dinen yasak (haram) olan temel ibadetler ve hususlar şunlardır:
1-Namaz kılmak: Farz, nafile veya secde ayeti olmasa dahi şükür secdesi gibi her türlü namaz abdestsiz kılınamaz.

2-Kâbe'yi tavaf etmek: Hac veya umre sırasında Kâbe etrafında yapılan tavaf için abdest almak şarttır.
3-Kur'an-ı Kerim'e (Mushaf'a) dokunmak: Kur'an cüzlerine veya mushafa abdestsiz el sürülmez, taşınmaz.

(Not: Cenaze namazı kılmak ve tilâvet secdesi yapmak da hükmen namaz kabilinden olduğu için abdestsiz yapılamaz.)

????ŞAFİİ VE HANEFİ ORTAK TEMEL İBADETLER.
Şafii ve Hanefi mezheplerinde abdestsiz (hades halindeyken) yapılması haram veya tahrimen mekruh olan temel ibadetler ve davranışlar ortak ve bazı küçük mezhepsel detaylarla şunlardır:

Her İki Mezhepte Ortak Olarak Haram/Geçersiz Olanlar

1-Namaz Kılmak: Farz, nafile, şükür veya cenaze namazı kılmak abdestsiz kişiye haramdır. Yapılan namaz ise geçersizdir (batıldır).

2-Tilâvet Secdesi ve Sehiv Secdesi Yapmak: Namaz hükmünde olduğu için abdestsiz secde edilemez.

3-Kâbe'yi Tavaf Etmek: Her iki mezhebe göre de Kâbe tavafı namaz gibidir; dolayısıyla abdestsiz tavaf yapmak haramdır. (Şafii’de tavafın sıhhat şartı, Hanefi’de ise vacibidir).

4-Kur'an-ı Kerim'e Dokunma Konusu Kur'an'a (Mushaf'a) Dokunmak ve Taşımak:Her iki mezhebin genel ve meşhur görüşüne göre abdestsiz kişinin Kur'an-ı Kerim'e el sürmesi ve onu taşıması haramdır.

İstisna/Detay: Kur'an'ın kılıfı, çantası veya ayrı bir kutusu içinde olanlara el sürmekte sakınca yoktur. Hanefi mezhebinde çubuk veya kalem gibi bağımsız bir nesneyle sayfalar çevrilebilirken, Şafii mezhebinde bu da caiz görülmez.

????Abdestsiz Olanlara Ne Haram Değildir:

1-Kur'an Okumak: Ezberden veya yüzüne (el sürmeden, başka birinin tuttuğu veya mesafeli duran yerden) Kur'an-ı Kerim okumak her iki mezhepte de haram değildir.

2-Camiye/Mescide Girmek veya Kalmak: Cünüp olanlara cami haramken, yalnızca küçük abdestsiz (hades-i asgar) olanların camide durmasında veya geçmesinde sakınca yoktur.

3-Zikir, Salavat ve Dua Etmek: Tesbih çekmek, istiğfar etmek veya dua etmek için abdest şart değildir.

????Abdestsiz namaz kılmak günah mıdır?

• Geçersizlik: Abdest, namazın geçerli olmasının (sıhhatinin) şartıdır. Abdestsiz kılınan namaz dinen geçersizdir (batıldır).

• Kaza Zorunluluğu: Kasten veya unutarak abdestsiz kılınan namazların yeniden (abdest alınıp) kılınması / kaza edilmesi gerekir.

• Unutma Durumu: Eğer kişi abdestli olduğunu zannedip ya da abdestli olduğunu unutup abdestsiz namaz kıldıysa günahkâr olmaz; ancak yine de namazı iade etmesi (yeniden kılınması) gerekir.

• İnkar Etmeme Şartı: Abdestsiz namaz kılmak, namazın veya abdestin farziyetini inkâr etmediği sürece kişiyi dinden çıkarmaz; ancak büyük bir vebal ve haramdır.

????Abdestin faydaları:

Abdestin hem ruhsal hem de bedensel sağlığa pek çok önemli faydası vardır. İslam alimleri ve bilim insanları, abdestin insan hayatına katkılarını iki ana başlık altında ele alırlar:

2-Ruhsal ve Manevi Faydaları
• Günahlardan Arınma: İslam inancına göre abdest, yıkanan uzuvlarla işlenen küçük günahların dökülmesine ve manevi kirlerden temizlenmeye vesile olur.

• İç Huzuru ve Rahatlık: Peygamber efendimiz, öfkelenen kişilere abdest almayı tavsiye etmiştir. Su, sinirleri yatıştırır ve manevi bir dinginlik sağlar.

• Korumaya Vesile Olması: Sürekli abdestli bulunmanın insanı kötü enerjilerden, vesveselerden ve manevi sıkıntılardan koruduğuna inanılır.

2-Bedensel ve Tıbbi Faydaları
• Kan Dolaşımını Düzenler: Suyun cilde teması, damarları önce daraltıp sonra genişleterek kan dolaşımını canlandırır. Bu durum kalbin ve damar sisteminin daha sağlıklı çalışmasına yardımcı olur.

• Vücuttaki Statik Elektriği Atar: Gün boyu havadan, kıyafetlerden veya teknolojik cihazlardan dolayı vücudumuzda statik elektrik birikir. Abdest (özellikle mesh ve suyla temas), bu elektriği topraklayarak stresi ve baş ağrısını azaltır.

• Lenf Sistemini Harekete Geçirir: Abdest azalarının yıkanması ve mesh edilmesi, bağışıklık sisteminin temeli olan lenf dolaşımını uyarır ve vücudun savunma mekanizmasını güçlendirir.

• Mikroplardan Korur: Günde 5 vakit ellerin, ağzın, burnun, yüzün ve ayakların yıkanması; virüs, bakteri ve mantar gibi mikroorganizmaların vücuda girmesini engeller.

• Cildi Gençleştirir ve Korur: Düzenli olarak suyla temizlenen ciltte gözenekler açılır, hücreler yenilenir ve cilt daha sağlıklı bir görünüme kavuşur.

Not: En kısa zamanda yazdığımız BEYANÜL ENVAR İSMİNDEN olan kıtabımızı yayınlacağız.