Erkeklerin basit bir gripte bile yatağa düşmesi, kadınların ise aynı halde hayatı sürdürmesi genellikle “naz”, “abartı” ya da “şımarıklık” olarak açıklanıyor. Ancak bilimsel veriler, bu meselenin yalnızca psikolojik ya da kültürel olmadığını, biyolojik bir zeminin de bulunduğunu gösteriyor.

Önce temel farktan başlayalım: Erkek ve kadın bağışıklık sistemleri aynı çalışmıyor. Östrojen bağışıklık yanıtını güçlendirirken, Testosteron bağışıklık sistemini baskılar, bu uzun süredir bilinen bir durumdur (Grossman, 1985;van Anders, 2006; Yao, 2003). Erkeklerde T-hücre yanıtı ve antikor üretimi daha zayıf seyrederken, östrojen kadınlarda hem hücresel hem humoral immüniteyi güçlendiriyor (Klein & Flanagan, 2016; Fish, 2008). Bu fark özellikle viral enfeksiyonlarda daha da belirginleşiyor ve erkek gribinin daha ağır seyretmesine neden olabiliyor.

Nitekim epidemiyolojik çalışmalar, influenza ve benzeri solunum yolu enfeksiyonlarının erkeklerde daha ağır seyrettiğini, komplikasyon ve mortalite oranlarının daha yüksek olduğunu gösteriyor (Harris ve ark., 2013). Yani erkekler grip olduğunda gerçekten daha kötü durumda olabilir; bu bir “hissiyat” değil, nesnel olarak ölçülebilen bir gerçekliktir.

Bir de işin nöroimmün boyutu var. Enfeksiyon sırasında ortaya çıkan halsizlik, içe çekilme, enerji kaybı ve isteksizlik; sanıldığı gibi zayıflık değil, bağışıklık sistemiyle beynin ortaklaşa oluşturduğu “hasta davranışı”dır. Sitokinler aracılığıyla şekillenen bu davranış paterni, erkeklerde daha belirgin bir fonksiyonel çöküş olarak ortaya çıkabiliyor (Dantzer ve ark., 2008). Yani erkek hasta olduğunda beyni gerçekten frene basıyor ve vücuda ‘’dur’’ diyor.

Ancak bu tabloya tamamlayan psikolojik farklar da var. Erkekler gündelik hayatta [hastalık öncesi] ağrı ve rahatsızlığı bastırmaya daha yatkınken, hastalık geliştiğinde bu savunma mekanizması aniden çöküyor. Kadınlar ise kronik stres, hormonal dalgalanmalar ve bedensel yüklerle yaşamaya daha alışkın olduklarından, hasta olduklarında bile işlevselliği daha iyi sürdürebiliyor. Bu durum “dayanıklılık farkı” değil, alışılmış yük farkı.

Elbette sosyal öğrenme de işin içinde. Erkeklere “hasta olunca yat, dinlen” denirken; kadınlara çoğu zaman “hasta olsan da devam et” mesajı veriliyor. Kültürel beklentiler, biyolojik farkların davranışsal görünümünü büyütüyor.

Sonuç olarak erkekler grip olduğunda gerçekten daha bitkin hissedebilir ve daha işlevsiz hale gelebilirler. Bu bir karakter meselesi değil, psiko-nöro-immün farklılıktır.

E tabi biraz da ‘’naz’’ ve ‘’şefkat’’ arayışı olabilir ama tabi:) yani psiko-sosyo-nöro-immun bir farklılık.

KAYNAKLAR

1. Dantzer R, O’Connor JC, Freund GG, Johnson RW, Kelley KW. From inflammation to sickness and depression: when the immune system subjugates the brain. Nature Reviews Neuroscience. 2008;9(1):46–56.doi:10.1038/nrn2297

2. Fish EN. The X-files in immunity: sex-based differences predispose immune responses.

Nature Reviews Immunology. 2008;8(9):737–744.doi:10.1038/nri2394

3. Grossman CJ. Interactions between the Gonoidal Steroids and the Immune System. Science 1985:227:257-261.

4. Harris T, Nair J, Fediurek J, Deeks SL. Assessment of sex-specific differences in influenza-associated mortality in Ontario, Canada, 1990–2004.American Journal of Public Health. 2013;103(11):e14–e20. doi: 10.2105/AJPH.2013.301571

5. Klein SL, Flanagan KL. Sex differences in immune responses.Nature Reviews Immunology. 2016;16(10):626–638.doi: 10.1038/nri.2016.90

6. van Anders SM, Watson NV. Social neuroendocrinology: Effects of social contexts and behaviors on sex steroids in humans. Hum Nat. 2006 Jun;17(2):212-37.

7. Yao G, Liang j, Han X, Hou Y. In vivo Modulation of the Circulating Lymphocyte Subsets and Monocytes by Androgen. International lmmunopharmacology 2003: 3:1853-60.