Mehmed Sıddık ALADAĞ
DİNİ BAYRAMLAR
BAYRAM REHBERİ.
Hanefi ve Şafii mezhebinde dini bayramlar;
????Şafii Mezhebinde, Dini bayramlar iki tanedir.
Biri Ramazan diğeri Kurban bayramıdır. Bayram namazları müekked sünnettir. Iki rekattır.Tek başına kılınabilir. Ancak
cemaatle kılınması daha sevaptır
ve sünnete uygundur.
Bayram namazı vakti kuşluk vaktinde başlar, öğleye yakın zamana kadar devam eder. Güneş doğup,yaklaşık 45 dakika geçtikten sonra kılınması daha faziletlidir..
Açıklama
Şafii mezhebinde bayram namazları (Ramazan ve Kurban), Peygamber Efendimiz'in hiç terk etmediği kuvvetli sünnetlerdendir. Hanefi mezhebinde "vacip" iken, Şafii mezhebinde sünnet-i müekkede olarak kabul edilir.
Bu namazın cemaatle kılınması sünnetin tam olarak yerine getirilmesini ve en yüksek sevabı sağlar. Ancak cemaate yetişemeyen veya haklı bir mazereti olan kişiler tek başına (münferit olarak) da bu namazı evlerinde kılabilirler.
Toplam iki rekattır. Şafii mezhebindeki en belirgin farklardan biri, ilk rekatta iftitah tekbirinden sonra (ve sübhaneke/vechemtü duasından sonra) 7 tekbir, ikinci rekatta ise kıyama kalktıktan sonra 5 tekbir getirilmesidir.
-Namazın Vakti ve Fazileti:
Bayram namazının vakti, güneşin doğup ufukta bir mızrak boyu (yaklaşık 5 derece) yükselmesiyle, yani kerahat vaktinin çıkıp kuşluk (duha) vaktinin girmesiyle başlar.
Güneş doğduktan sonra yaklaşık 45-50 dakika geçtikten sonra kılınması en faziletli (efdal) olanıdır. Bayram namazı vakti, güneşin tam tepede olduğu zeval vaktine (öğle ezanından hemen önceki kerahat vaktine) kadar devam eder. Güneş tam tepe noktasına geldiğinde vakti çıkmış olur.
????Bayram namazı nasıl kılınır?
iki rekattır, ezan ve kameti yoktur, namaza başlanacağı zaman müezzin "Essalâtü cemîan"(Cemaatle namaza kalkın) der İmam niyet ettikten sonra sen de"niyet ettim Allah rızası için iki rekat Ramazan (veya kurban) bayramı namazını kılmaya Uydum imama" de ardından Allahu Ekber diyerek iftitah tekbirini al.
İftitah duast olan "veccehtü'yü oku. Sonra imamın ardından onunla beraber aralıklı olarak yedi tekbir al. Her tekbir
alınışında ellerini omuzlarına kadar kaldırıp bağla, her iki tekbir arasında "Sübhanallahi vel hamdü lillahi velâ ilâhe illallahü vallahü ekber" de.
Bu tekbirlerden sonra imam Fatiha ve sure okur. Sen yalnız açıktan Fâtiha'yı Oku. Imamın ardından rúku, itidal ve secdeleri yap sonra ikinci rekata kalk.
Ikinci rekatta imamla birlikte önce beş defa tekbir al, birinci rekat olduğu gibi ellerini kaldırop bağla saha sonra Fatiha ve sureye geç, ancak cemaat olarak yanlızca fatiha'yı oku, diğer namazlarda olduğu gibi namazı tamamla.
Açıklama
Bu açıklamaya ek olarak, namazın daha iyi anlaşılması ve uygulanması için şu önemli detayları ve açıklamaları ekleyebiliriz:
1. Niyet ve İlk Başlangıç
-Namaza başlarken dil ile niyet etmek sünnettir. Belirttiğiniz gibi kalben de "Niyet ettim Allah rızası için Ramazan/Kurban Bayramı namazını kılmaya, uydum hazır olan imama" denir.
- İftitah tekbiri (başlangıç tekbiri) alındıktan sonra Şafii mezhebinin esas duası olan "Veccehtü" (İstifdah duası) okunur. (Hanefi mezhebindeki Sübhaneke yerine okunur).
2. Zevaid Tekbirleri (Fazladan Alınan Tekbirler)
Şafii mezhebinde bayram namazlarını ayıran en önemli özellik, rekat içindeki fazladan tekbirlerdir:
• 1. Rekatta: Başlangıç tekbirinden ve Veccehtü duasından sonra 7 tekbir alınır.
• 2. Rekatta: Secdeden ayağa kalkış tekbiri (intikal tekbiri) hariç, kıyama durduktan sonra 5 tekbir alınır.
• Ellerin Durumu: Her tekbirde eller kulak/omuz hizasına kaldırılır ve tekbir aralarında göğüs altına (göbeğin üstüne) bağlanır.
• Tekbir Aralarındaki Zikir: Belirttiğiniz gibi tekbirlerin arasında "Sübhânallâhi vel-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber" demek sünnettir.
3. Fatiha ve Sure Kıraati
• Şafii mezhebinde, imamın arkasında cemaat olan kişinin de Fatiha suresini gizlice okuması farzdır. İmam Fatiha'yı ve ardından zamm-ı sureyi sesli okurken, cemaat de imamın Fatiha'sından sonra veya dinlerken Fatiha'yı kendi içinde okur. Cemaat zamm-ı sure (ek sure) okumaz, sadece imamı dinler.
4. Namaz Sonrası Hutbe
• Bayram namazı bittikten sonra imamın minbere çıkıp iki hutbe okuması sünnettir. Hanefi mezhebinin aksine, Şafii mezhebinde bayram hutbesine tekbirlerle değil, hamdele ve salvele (Allah'a hamd, Peygambere salat) ile başlanması efdaldir. Cemaatin bu hutbeyi dinlemesi ise sünnettir.
Bayram namazının camide cemaatle kılınması esas olmakla birlikte, Şafii mezhebine göre herhangi bir sebeple camiye gidemeyen kişiler evde kendi başlarına veya aileleriyle cemaat kurarak da aynı bu tarif ettiğiniz şekilde bayram namazını kılabilirler.
ÖNEMLİ UYARI:
İmam her iki rekatta Fatiha, sure ve tekbirleri açıktan okur, sen sureyi okuma, Fatiha ve tekbirleri kendin duyacağın bir sesle oku. İmam namazdan sonra iki hutbe okur.
Bunlar bayram namazı kadar önemlidir. Namazdan sonra hemen kalkıp camiyi terketme, hutbeleri de dinle. Ramazan bayramı şeker bayramı deme.
Bu çok yalnıştır.Unutma her iki bayramın akşamından itibaren bayram namazına girinceye kadar camilerde evlerde,yolllarda,çarşılarda ve her yerde bol bol tekbir getirmek sünnetir.
Ayrica kurban bayramının Arefe günü sabah namazından başlayarak bayramın dördüncü günü ikindi
namazına kadar her namazdan
sonra tekbir getirmek sünnettir.
????Hanefi mezhebinde Bayramlar:
Hanefi mezhebinde Ramazan ve Kurban olmak üzere yılda iki dinî bayram kutlanır.
Bayram Namazının Hükmü ve Şartları
• Hüküm: Cuma namazı kimlere farz ise, bayram namazı da onlara vâciptir.
• Şartlar: Cuma namazının geçerli olduğu şartlar bayram namazı için de geçerlidir; ancak hutbe okumak bayram namazında şart değil, sünnettir ve namazdan sonra yapılır.
• Kılınışı: Ezan ve ikamet okunmaz. İki rekat olan namazda, ilk rekatta Fatiha'dan önce, ikinci rekatta ise Fatiha ve sureden sonra üçer adet fazla ilave tekbir (zevâid tekbiri) alınır.
Bayram Günlerine Dair Önemli Kurallar
• Oruç Yasağı: Bayram günlerinde oruç tutmak Hanefi mezhebinde tahrimen mekruhtur (yasaklanmıştır).
• Yeme-İçme Sünnetleri: Ramazan Bayramı namazından önce hurma gibi tatlı bir şeyler yemek, Kurban Bayramı namazından önce ise bir şey yemeyip ilk yemeği kurban etinden yapmak sünnettir.
• Teşrik Tekbirleri: Arefe günü sabah namazından bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar (toplam 23 vakit) farz namazların ardından teşrik tekbiri getirmek vâciptir.
• Kurban Kesim Vakti: Kurban Bayramı'nda kurban kesimi bayram namazı kılınan yerlerde namaz kılındıktan sonra başlar ve bayramın üçüncü günü akşamına kadar devam eder.