Türk siyasi tarihinin en nevi şahsına münhasır figürlerinden biri olan Süleyman Demirel, 40 yılı aşkın siyasi kariyeriyle hafızalardaki yerini koruyor. 1962’den 2000 yılına kadar devletin en üst kademelerinde görev yapan Demirel; pragmatizmi, halk diliyle harmanladığı zekası ve bugün bile tartışılan kararlarıyla "Düzenin Adamı" olarak nitelendiriliyor. Peki, Demirel’in siyasi ajandasında neler vardı ve hafızalara kazınan o meşhur sözleri aslında ne anlatıyordu?

Eleştirilerin Odağındaki Devlet Adamı: 28 Şubat ve YÖK Kararları

Süleyman Demirel’in siyasi yolculuğu sadece seçim zaferlerinden ibaret değildi. Özellikle 28 Şubat sürecindeki rolü, siyasi tarihimizin en çok tartışılan başlıklarından biridir. Dönemin YÖK Başkanı Kemal Gürüz ve İstanbul Üniversitesi Rektörü Kemal Alemdaroğlu gibi isimlerin arkasında durması, başörtüsü yasakları ve bu süreçte yaşanan mağduriyetler, Demirel’in hanesine yazılan sert eleştiriler arasında yer aldı.

Ayrıca, dış politikada Ermenistan ile olan ilişkilerde sergilediği tutum ve halkın taleplerinden ziyade "küresel güçlerin" beklentilerine odaklandığı yönündeki iddialar, onun siyasi portresinin gölgeli taraflarını oluşturdu. "Nurlu Süleyman" lakabıyla sağ seçmenin gönlünü kazansa da, cenazesindeki katılımın Turgut Özal gibi isimlere kıyasla sönük kalması, halk nezdindeki nihai yerinin bir göstergesi olarak kabul edildi.

Türk Siyasetinin "Aforizmalar" Sözlüğü

Demirel denilince akla gelen ilk şey, en karmaşık durumları bile tek cümleyle özetleyebilme yeteneğidir. İşte Türk siyasetinin hafızasından silinmeyen o meşhur Demirel sözleri:

Siyasi Pragmatizmin Zirvesi

• “Dün dündür, bugün bugündür.” (Siyasette değişen dengelerin ve verilen sözlerin dönüşümünün en açık itirafı.)

• “Meseleleri mesele etmezseniz ortada mesele kalmaz.”

• “Ben altı kere gittiysem yedi kere geldim.”

Ekonomik ve Sosyal Tespitler

• “Memlekette benzin vardı da biz mi içtik?”

• “Boş tencerenin yıkamayacağı iktidar yoktur.”

• “Açım diyene ‘geber’ diyemezsiniz.”

• “Çay’a yapılan zam değildir. Kalite ayarlaması yapıldı.”

Devlet ve Demokrasi Üzerine

• “Demokrasilerde çareler tükenmez.”

• “Binaenaleyh, öküzün altında buzağı aramanın manası yoktur.”

• “Yürümekle sokaklar eskimez.” (Eylemler karşısındaki sarsılmaz tavrı.)

• “Ege bir Yunan gölü değildir, Ege bir Türk gölü de değildir; binaenaleyh Ege bir göl değildir.”

Bir Devrin Sonu: Sessiz Veda

Demirel’in ölümü, 40 yıllık siyasi hegemonyasının aksine daha sessiz bir gündemle karşılandı. Turgut Özal’ın milyonları sokağa döken cenaze töreninin aksine, Demirel’in vedası standart bir devlet töreniyle sınırlı kaldı. Ancak bıraktığı siyasi üslup ve "Demirelvari" çözümler, bugün bile pek çok siyasetçinin retoriğinde yaşamaya devam ediyor.

Süleyman Demirel, kimine göre halkın "Baba"sı, kimine göre ise sistemin sarsılmaz koruyucusuydu. Ancak değişmeyen tek gerçek; onun sözlerinin Türkiye’nin toplumsal hafızasında daha uzun yıllar yankılanacağıdır.