1926 Ankara Antlaşması’nı hatırlayalım. Türkiye, Musul ve Kerkük üzerindeki egemenlik haklarından feragat ederken, kâğıt üzerinde Irak petrol gelirlerinin %10’luk payına 25 yıl boyunca hak kazanmıştı. Fakat o günün siyasi çalkantıları ve uluslararası konjonktürü, bu hakkı yıllarca bütçe cetvellerinde "tahsil edilemeyen hayali bir alacak" olarak bıraktı.

Tam bir asır sonra, 2026’da tablo kökünden değişti. Çünkü jeopolitikte haritaları kâğıt üzerindeki kalemler değil, sahadaki güç çizer.

Türkiye aynı coğrafyaya bu kez "geçmişten alacağım vardı" diyerek değil; sermayesiyle, teknik derinliğiyle ve arama-üretim gücüyle girdi. 100 yıl önceki pasif hak arayışı, bugün TPAO’nun doğrudan sahadaki mülkiyete ve üretime ortak olmasıyla somut bir jeopolitik zafere dönüştü. Yani masaya edilgen bir alacaklı olarak değil, coğrafyanın kaderini tayin eden küresel bir aktör olarak oturuldu.

Sadece Transit Ülke Değil, Asli Üretici

Piyasadaki en büyük yanılgı, bu hamlenin bedelsiz bir jest ya da tarihsel bir tazminat sanılması. Aksine; karşımızda uluslararası standartlarda, son derece akılcı tasarlanmış bir Farm-in (hisse satın alma ve sahaya katılım) modeli var.

Peki, ne verdik, ne aldık ve finansmanı nasıl sağladık?

• Geliştirme Masasına Katılım ve Finansal Akıl: Türkiye; Baba, Avanah, Bai Hassan gibi devasa sahaların modernizasyonu ve yeni kuyuların açılması için harcanacak milyarlarca dolarlık yatırım bütçesine (CAPEX) %15 oranında katılım taahhüdü verdi. Üstelik TPAO bu devasa kaynağı kamu bütçesine yük bindirerek değil; uluslararası piyasalarda ihraç edeceği 4 milyar dolarlık sukuk (faizsiz tahvil/kira sertifikası) hamlesiyle karşılıyor. Küresel sermayeyi doğrudan bu dev yatırımların arkasına çekebilen kurumsal bir vizyonla masadayız.

• 450 Milyon Varillik Dev Rezerv: Yaklaşık 3 milyar varil hidrokarbon barındıran bu havzada TPAO, doğrudan 450 milyon varil ham petrole denk gelen bir mülkiyet ve üretim payı elde etti.

• Çift Taraflı Kasa Akışı: İşin en stratejik boyutu ise burası. Türkiye, çıkardığı bu petrolü Kerkük-Ceyhan hattıyla Akdeniz’e taşırken, varil başına aldığı yaklaşık 1,50 - 1,60 dolarlık transit ve terminal hizmet bedelini de kasasına koymaya devam edecek.

Yani Türkiye bu denklemde hem topraktan çıkan petrolün doğrudan %15 sahibi olarak gelir kazanacak hem de kendi altyapısıyla taşıdığı petrolün nakliye faturasını kesecek.

Masadaki Yeni Söz Hakkı

Yıllarca "enerji koridoru" olmakla, boru hatlarına vanalık yapmakla övündük. Ancak vananın sahibi olmakla, toprağın altındaki kaynağın sahibi olmak arasında dağlar kadar fark vardır. Türkiye, Kerkük hamlesiyle "taşıyıcı" rolünün ötesine geçip coğrafyanın asli "üreticisi" konumuna yükselmiştir.

1926’da masada eksik kalan kalem, 2026’da diplomasinin, finansal aklın ve stratejik altyapının entegrasyonuyla tamamlandı. Kerkük petrollerindeki bu hisse; sadece cari açığı kapatacak bir bilanço kalemi değil, Türkiye’nin bölgesel enerji diplomasisinde oyun kurucu rolünü tescilleyen tarihi bir mühürdür.